Stalam w wygrodzonym pokoju. A dookola na scianach, szeregi poszatkowanych cial - wlasciwie jednego ciala.

Wiele lat wykonywane przez Coplansa czarno-biale fotografie dokumentujace obraz wlasnego ciala, decyzja drugiego artysty wystawy Balki, ustawiono w konfrontujacym ukladzie czworoboku.

Wzdluz scian Balka rozciagnal waskie, najwyzej metrowej szerokosci, czarne biezniki z grubej gumy, a srodkowy, pozostaly prostokat rownomiernie wysypal grubymi krysztalami soli.

Weszlam na czarny chodnik i zdyscyplinowana jego ukladem wolniutko sunelam wzdluz scian przerzucajac wzrok poprzez biale morze soli, w ktore balam sie osunac ze chrzestem.

Wpatrywalam sie w kompozycje, jakie starzejacy sie mezczyzna budowal cierpliwie, przez lata, ze swojego zmieniajacego sie ciala.

Jego mozolna praca wydala mi sie sama manifestacja buntu, niezgody - zdawalo sie, ze walczy ze swoim cialem, ze swoim czasem, z wizerunkiem swojego ciala.

Ze walczy swoim cialem z jedynym obowiazujacym kulturowym obrazem meskiego ciala: ciala mlodego, zawsze sprawnego, wiecznie gotowego, napietego i umiejacego sie znalezc w sytuacji.

Byla to walka z kanonem, takim jaki ma byc, z pozami i pozycjami, w jakich w ogole cialo DA sie przedstawic.

Dluga, zmudna i samotna walka artysty. Sama nie wiem dotad czy udana.

I tak biegalam jak zwierzak po wygumowanym wybiegu dookola ringu Balki, na rozne sposoby probujac ogarnac i fotografowac te muilti-ptyki - kadrujac je przewaznie jako tryptyki. Az w jednym momencie moja rozlatana uwage przytrzymala uniesiona stopa w prawym dolnym rogu kompozycji krotszej sciany.

Uniesiona stopa - taki ograny gest - gest Nike zawiazujacej sandal, przed-gest mlodego niewolnika wyciagajacego ciern ze stopy, czy dziewczyny z reklamy mentosa-freshmakera. Przystanelam w dziwny sposob wzruszona. I podeszlam blizej.

Po chwili przesunelam sie troche w lewo - juz moze z mniejszym wzruszeniem. Mialam przed soba, pomimo przezytych lat, mocne jeszcze cialo. I wtedy wszystkie powstale z buntu przeciwienstwa kulturowe, ktore zdolalam sobie wczesniej wyliczyc - znikly.

Tak jak troche pozniej sfotografowana przeze mnie anonimowa dziewczyna, odwrocilam sie na tepej gumie ku temu cialu - i przeszlam na jego strone. A potem widzialam juz nie struktury kompozycyjne, lecz zupelnie inne, drobniejsze sprawy.

Nadal byly tam zacisniete piesci, lecz poprzez nie widzialam ciezar, sile brzucha, ktory - jak mowia dalekie nam tradycje - ukrywa samo centrum osoby.

Widzialam podbrzusze - temat meskosci, plci - pokazane raz tak, w polcieniach;

a raz tak - bezkompromisowo.

Potem przykrywane wstydem? kokieteria? lubieznoscia?

potem znow odslaniane - inaczej, jeszcze intymniej.

Rece nadal zaciskaly sie w piesc;

ale czasem byly bardzo spokojne i mocne. Spokojne wlasnie.

A dlonie czasami otwieraly sie - odkrywajac swoje wnetrze. Czy mowily cos wlasnie do mnie, czy tylko mnie uspokajaly? Moze probowaly dotknac? Dotykaly. I wczesniejszy bunt przerodzil MI sie w obecnosc, a wlasciwie praca ciala (wspolna praca dwoch [trzech?] cial?) sprowadzila obecnosc. A ja poczulam, ze nie chce mi sie w ogole stad wychodzic.

Ze nie musze wcale trzymac sie czarno-bialej granicy, moge wejsc na sol, znalezc na niej dobre dla siebie miejsce i troche tu pobyc. Chocby do momentu kiedy nadejdzie kolejny czlowiek.

Cialo sprowadzilo obecnosc... Nie dosc powtarzania za Joanna Tokarska - Bakir potrzebnej i trudnej dla czlowieka zachodu (sic!) mantry: cialo jest nie-do-przecenienia | cialo jest nie-do-przecenienia | cialo jest nie-do-przecenienia | cialo jest nie-do-przecenienia | cialo jest nie-do-przecenienia | cialo jest nie-do-przecenienia | cialo jest nie-do-przecenienia | cialo jest nie-do-przecenienia..

 

I jest to oczywiscie tylko moje widzenie wystawy a cialo / a body. W zwiazku z dzisiejszym naszym spotkaniem dla mnie ta interpretacja staje sie wazniejsza dopiero jako interpretacja zupelnie innego tekstu - wiersza. Wczoraj w nocy, przed zasnieciem, wyswietlalo mi sie w glowie raz za razem slowo BUNT BUNT BUNT. Wiedzialam, ze znam doskonale ta uparta repetycje. Wstalam i znalazlam. I przeczytam Panstwu:   [do S...] Bunt nie przemija, bunt sie ustatecznia, Jest teraz w locie: dojrzalym, dokolnym, Jakim koluja doswiadczone orly. Bunt sie uskrzydla tak - jak udorzecznia. Bo wpierw to bylo jakby piaskiem w oczy, Turniejem chlopcow na slonecznej plazy; A teraz ciezki, teraz wiecej wazy. Bunt sie uskrzydla tak - jak kamien toczy. I pomysl: czulosc, ta swietlista kula, Teraz dopiero w mym poblizu plonie, Luzujac szczeki, lagodzac me dlonie. Bunt sie uskrzydla tak - jak sie uczula.

* Ta jedyna wsrod powyzszych fotografii twarz to Stanislaw Grochowiak. Poniewaz On byl powodem pierwszym niniejszego wystapienia, wiec moj bunt zatytulowalam takze Grochowiakiem: zaproszenie do milosci to tytul innego, sasiedniego niemal wiersza z tomu Nie bylo lata.

 

Prosze Panstwa - na co dzien chetniej i latwiej zajmuje sie kobietami, dlatego wystapienie moje mozna chyba uznac za szczegolny, genderowy rodzaj buntu. Tak, Agnieszko, zbuntowalam sie!     wyklad wygloszony w ramach cyklu "akademia po godzinach", spotkanie "sztuka i bunt", na Akademii Sztuk Pieknych w Gdansku w 2004. Autorka wszystkich fotografii wystawy a cialo/a body Coplans/Balka jest Monika Zawadzka. * ilustracja ostatnia to fragment fotografii autorstwa Andrzeja Szypowskiego pochodzacej z okladki tomu poezji wybranych Stanislawa Grochowiaka, Biblioteka poetów, Warszawa 1989.