Jacek Dominiczak	Jacek Dominiczak
Ukryte warstwy tozsamosci miasta i zagadnienie metodologii projektowania	Hidden Layers of Urban Identity and the Issue of Design Methodology
	in English
Po raz pierwszy prezentowany na konferencji: Tozsamosc miasta odbudowanego: autentyzm - integralnosc - kontynuacja zorganizowanej przez: PKN ICOMOS: Polski Komitet Narodowy Miedzynarodowej Rady Ochrony Zabytkow Gdansk, 2001	First presented at the conference: The Identity of the Rebuilt City: Authenticity - Integrity - Continuation organized by: PNC ICOMOS: Polish National Committee of the International Council of Monuments and Cities Gdansk, 2001
pierwsza publikacja w: Romana Cielatkowska (red.) Tozsamosc miasta odbudowanego: autentyzm - integralnosc - kontynuacja . Polski Komitet Narodowy Miedzynarodowej Rady Ochrony Zabytkow ICOMOS, Urzad Miasta Gdanska. Gdansk 1998 © 2001 Jacek Dominiczak	first publication at: Romana Cielatkowska (ed.) The Identity of the Rebuilt City: Authenticity - Integrity - Continuation. Polish National Committee of the International Council of Monuments and Cities ICOMOS, The Municipal Office in Gdansk. Gdansk 1998 © 2001 Jacek Dominiczak
	This text has been translated into English by Marzena Beata Guzowska. It is published here with her permission. Thanks, Marzena, for giving it to us for free. diaade
W 2001 roku firma Synergia '99, wlasciciel ponad 100 hektarow terenow po Stoczni Gdanskiej, a wiec lezacych pomiedzy gdanskim Starym Miastem a Martwa Wisla, zwrocil sie do mnie z zapytaniem o informacje urbanistyczno-architektoniczna, ktora moglaby pomoc w procesie zagospodarowywania tych cennych terenow. Rownoczesnie moj zespol prowadzil dla firmy Towarzystwo Inwestycyjne INVESTING SA zakrojony na szeroka skale projekt Kodu Miasta dla osiedla mieszkaniowego Swietokrzyskie, ktore zajmuje rownie duzy obszar terenu w odleglosci 10 minut dojazdu do historycznego centrum Gdanska. Praca nad tymi dwoma opracowaniami stanowia kolejny krok w zaawansowaniu zarowno moich prac nad teoria Miasta Dialogicznego, jak i prac moich i mojego zespolu nad metoda projektowa oparta o idee Ukrytych Kodow Przestrzennych .(1)	In 2001 the Synergia '99 company, the owner of more than 100 hectares of land on the premises of the former Gdansk Shipyard, located between the Gdansk Old town and the Martwa Wisla Canal, asked me for urban-architectural information which might be helpful in the development of this precious area. At the same time, my team carried out a wide-range project for the Towarzystwo Inwestycyjne INVESTING SA plc, addressing the Urban Code for the residential estate called Owietokrzyskie, which also occupies a large area, 10-minute drive from the historic centre of Gdansk. The development of these two projects is a consecutive step, progressing my work on the Theory of the Dialogic City and the work of my team and me on a design methodology based on the idea of Hidden Spatial Codes (1).
1. WPROWADZENIE Zdolnosc percepcji, jaka dysponuje umysl czlowieka, siega znacznie glebszych informacji niz te, ktore odbieramy swiadomie. Potwierdza to coraz bardziej jednoznacznie wspolczesna neurologia (2) . Nie mozna wiec zakladac, ze o architektoniczno-urbanistycznej jakosci przestrzeni miasta decyduja jedynie te jej cechy, ktore swiadomie widzimy, czy, mowiac bardziej precyzyjnie, intelektualnie rozpoznajemy przy pomocy aparatu widzenia. Ogromna ilosc przetwarzanych informacji pozostaje w ukrytej warstwie percepcji. Jestesmy swiadomi jej produktu (na przyklad rozpoznajemy znany nam wczesniej „klimat" jakiegos miasta), natomiast nie jestesmy swiadomi procesu zdobywania i przetwarzania informacji (nie wiemy wiec co tak naprawde klimat ten stanowi i co tak naprawde rozpoznajemy). Idea tej pracy i opracowanej przeze mnie metody jest dotarcie do owej dyskretnej, ukrytej przed swiadomoscia informacji. Badania nad ta metoda prowadzone przeze mnie potwierdzily wartosc uzyskiwanej informacji: grupa testowa odczytywala ukryta informacje w niezwykle zbiezny sposob, co znaczy, ze zawiera ona w sobie informacje nosna w dialogu o przestrzeni (3). Przydatnosc projektowa tak odkrywanej informacji potwierdza nagroda Amerykanskiego Instytutu Architektow dla opracowanego ta metoda Kodu miasta Pittsburgh w Pennsylvanii (4).	1. INTRODUCTION The capability of perception, which the human mind demonstrates, reaches to much deeper strata of information than that which we consciously receive. This has unequivocally been confirmed by modern neurology (2) . Therefore, we cannot assume that the architectural-urban quality of a city space is solely decided by these of its features which we consciously see or, to be more precise, intellectually recognise using our organs of sight. The prevailing amount of processed information remains in the hidden layer of perception. We are aware of its results – for instance we can recognise the "climate" of a certain town which we previously knew. However, we are not aware of information acquisition and its processing – we, in fact, do not know what the climate is formed by and what we actually recognise. The idea of this paper, as well as the method which I have worked out, is to reach this discreet information hidden from the conscious. My research on this method has confirmed the value of acquired information: a sample group read hidden information in an exceptionally similar way, which means that it contained a message relevant to the dialogue of space.(3) That the information uncovered in this way can prove useful in the design making is confirmed by the award of the American Architect's Institute for my uncovering of the code for Pittsburgh in Pennsylvania (4) .
2. CEL: WARTOSC TOZSAMOSCI Jednym z najistotniejszych dzisiaj pytan, ktore zadac moze projektant miasta, jest pytanie o jego architektoniczno-urbanistyczna tozsamosc. Architekci i urbanisci zdaja sie juz zgadzac, ze powielanie, zgodnie z pryncypiami Stylu Miedzynarodowego, wszedzie tych samych rozwiazan jest watpliwa strategia w kontekscie wartosci lokalnych kultur i poczucia tozsamosci jakie te kultury oferuja. Klopot w tym, ze projektowanie miedzynarodowe dysponuje ogromna baza danych, zas projektowanie lokalne -- nie. Kazde wydanie zawodowych czasopism, kazdy miedzynarodowo opublikowany wolumin, jest przyczynkiem do budowy miedzynarodowego systemu projektowania. Lokalnosc, dopiero co na nowo odkrywana, nie posiada swoich zrodel informacji. Intencja mojej pracy, tak jak intencja stosowanej w niej metody, jest dotarcie do informacji, ktora nazwie i opisze cechy lokalnej przestrzeni urbanistycznej. Niewiele z tych cech jest widocznych na pierwszy rzut oka. Wiekszosc z informacji pozostaje w ukryciu, skladajac sie na rodzaj enigmy, za jaka, jak dotychczas, uwaza sie takie pojecia, jak nastroj czy atmosfera miasta. To opracowanie zaklada, ze docieranie do ukrytej informacji jest zblizaniem sie do odczytania architektonicznych mechanizmow, ktore wspoluczestnicza w konstruowaniu nastroju, atmosfery, lokalnego ducha miejsc - tego, co opisuje Christian Norberg-Schulz w pracy „Genius Loci" (5) .	2. OBJECTIVE: THE VALUE OF IDENTITY One of the most significant questions today which an urban designer can ask is that of the city's architectural-urban identity. Architects and urban planners seem to agree now that multiplication of the same solutions suggested by the International Style is a weak strategy, considering the value of local cultures and their sense of identity. The trouble is that international design market has a huge data base at its disposal, while local design does not. Each issue of a professional periodical, each internationally published volume contributes to the development of the international design system. Locality – only recently rediscovered – enjoys no information sources of its own. Very few of these features are visible at the first glance. The majority of information remains latent, forming a kind of enigma which has to date been rendered by such notions as the mood or atmosphere of a city. This paper, however, assumes that the uncovering hidden information helps to decipher architectural mechanisms which co-construct mood, atmosphere, and local spirit of sites – the things which Christian Norberg-Schulz describes in his "Genius Loci"(5) .
3. METODA: KONSTRUOWANIE KODU MIASTA Metoda dazy do systematycznego zapisu urbanistyczno-architektonicznej informacji ujawnionej przez specyficzna technike analizy planu miasta.	3. METHOD: CONSTRUCTION THE URBAN CODE This method aims at the systematic record of urban-architectural information revealed by a specific technique of the city map analysis.
3.1. specyficznie architektoniczna wiedza W zamysle metody, dane architektoniczne stanowa rownolegle do historycznych zrodlo wiedzy o przestrzeni. Sa one produktem warsztatu badawczego architektury. Dane architektoniczne nie sa wiec danymi historycznymi w tym sensie, ze nie sa (przynajmniej jak dotychczas) potwierdzone przez warsztat badawczy oparty o metodologie nauk historycznych.	3.1. specific architectural knowledge The he bottom line of the method is that the architectural data, parallel to historical ones, are the source of spatial knowledge. They are the product of architectural research methodology. Thus, architectural data are by not means historical in a sense that they have not (at least to date) been confirmed by the research based on the methodology of historical studies.
3.2. sens deformacji: identyfikacja Celem metody jest dotarcie i usystematyzowanie wiedzy na temat deformacji przestrzeni architektoniczno-urbanistycznej. Badania neurologii wykazuja, ze to wlasnie deformacja jest tym rodzajem informacji, ktora jest zapamietywana i ktora umozliwia rozpoznanie obiektow wczesniej poznanych (6). Tak wiec informacja o deformacji na swoj sposob koduje caly obiekt na tyle, ze staje sie on pozniej rozpoznawalny.	3.2. the sense of deformation: identification The method aims at uncovering and systematising the knowledge on architectural-urban spatial deformations. Neurological research indicates the deformation itself is the kind of information which facilitates the remembering and recognition of previously seen objects. Therefore, the information on deformations encodes the entire object sufficiently to make it recognisable in the future.
3.3. sens geometrii: postac (Gestalt) Do zidentyfikowania deformacji wykorzystywana jest technika opracowana przez Psychologie Postaci. Geometria w metodzie sluzy do ustalenia postaci mapy mentalnej, jaka konstruowac mozna w procesie percepcji miasta.	3.3 the sense of geometry: Gestalt The technique worked out by the Gestalt psychology is applied to identify deformation. Geometry in the methodology helps to establish the shape of a mental map which can be constructed in the process of the perception of a city.
3.4. sens siatki przestrzennej: odkrycie deformacji Mentalna mapa zestawiona z rzeczywista mapa terenu pozwala ujawnic deformacje pomiedzy tym co swiadomie widzimy (i co dzieki temu sluzy budowie mapy mentalnej), a tym co prawdopodobnie dociera do nas poprzez proces nieswiadomej percepcji (kod deformacji). Oba te elementy pozwalaja zakodowac w pamieci miejsca, ktore potem rozpoznajemy w nie do konca jawny dla nas sposob.	3.4. the sense of spatial grid: the uncovering of deformation The mental map juxtaposed to the actual map of an area permits to indicate deformations between the things we consciously see (and thus help to construct the mental map) and the things which probably reach us through an unaware perception (code of deformation). Both elements allow to encode places in our memory, which we can later retrieve in a somewhat obscure way.
3.5. sens kodu i prototypu Tak wiec kod deformacji ma logiczne podstawy by stanowic swoiste DNA architektoniczno-urbanistycznych miejsc. Jest wiec rownoczesnie ich najbardziej precyzyjnym prototypem, zakladajac, ze poszukujemy prototypu przestrzeni lokalnej.	3.5. the sense of code and prototype Therefore, the deformation code has logical grounds to become a specific DNA of architectural-urban sites. Simultaneously, it forms their most precise prototype, assuming we are looking for the prototype of a local space.
4. ZAKONCZENIE Spor o architekture dzisiejszych miast pozwala sie opisac antynomia rozpostarta pomiedzy lokalnoscia i globalnoscia. Czasy Nowoczesnosci zdaly sie przyznac atrybuty lokalnosci historii miejsca, zas atrybuty globalnosci jego technologicznemu zaawansowaniu. Dzis, kiedy zarowno obietnice jak i zagrozenia globalizacji zdaja sie ujawniac swoje realne ksztalty, dewastacja lokalnosci dokonana przez Styl Miedzynarodowy stac sie powinna przestroga dla wielu kulturowych dzialan. Rownoczesnie zdaje sie, ze glownym zadaniem teorii i praktyki architektury staje sie zdekonstruowanie przeciwienstwa pomiedzy tym, co stare i co nowe w estetyce przestrzeni architektury miast i zaawansowanie definicji Nowoczesnosci tak, by objela ona rowniez te cechy, z jaka lokalnosc roznicuje kanony filozoficzne i estetyczne wychodzac poza pragmatyke technologicznej sprawnosci.	4. CONCLUSIONS The arguments surrounding the architecture of today's cities can be described by the antynomy stretched between the local and the global. The Modern Times seem to have bestowed local attributes to the history of a given site, and the global attributes – to its technological advancement. Today, when both promises and threats of globalisation seem to have been revealing their real shapes, the devastation of the local, done by the International Style, should become a warning for many cultural undertakings. Simultaneously, it seems that the main task of the theory and practice of architecture is now to deconstruct the opposition between the old and the new in the spatial aesthetics of urban architecture, as well as foster such an advance of the definition of Modernity which would embrace the features by which the local milieu differentiates its philosophical aesthetic cannons, reaching beyond the pragmatics of technological capability.
Jacek Dominiczak Gdansk, 2001	Jacek Dominiczak Gdansk, 2001
PRZYPISY 1. Opracowanie dla firmy Synergia '99 ostatecznie przyjelo tytul Gdansk Nowe Miasto. Kod Zrodlowy (Tytul poczatkowy: Gdansk Nowe Miasto: przestrzenie miejskie dzielnicy). Autorami jest zespol architektura / dialog STUDIO jacek dominiczak w skladzie: Jacek Dominiczak (szef zespolu), Katarzyna Moro, Magdalena Szarmach, Monika Zawadzka. Opracowanie dla firmy Towarzystwo Inwestycyjne INVESTING SA zatytulowalismy Kod Miasta. Autorami jest zespol architektura / dialog STUDIO jacek dominiczak w skladzie: Jacek Dominiczak (szef zespolu), Katarzyna Moro, Grzegorz Porebski, Magdalena Szarmach, Wojciech Zaborniak, Monika Zawadzka. Metoda Ukrytych Kodow Przestrzennych sformulowana zostala po raz pierwszy w 1989 roku w pracy autora zatytulowanej Wzory Planow Prostokatnych w Miastach (praca doktorska, Politechnika Gdanska). 2. Paul M. Churchland: "Te Engine of Reason, the Seat of the Soul". A Bradford Book, The MIT Press; Cambridge, Massachusetts; London, England1995, Passim 3. Jacek Dominiczak: "The Structure Code of Central Ann Arbor. Preliminary Studies for Ann Arbor Compositional Code Book" Praca wykonana na University of Michigan w oparciu o program Fulbright'a. Ann Arbor 1992. 4. Jacek Dominiczak i Laura Lee: „Uncovering Pittsburgh: Architectural Dialogues". Praca wykonana Carnegie Mellon University, Pittsburgh 1995. 5. Christian Norberg-Schulz: "Genius Loci. Towards a Phenomenology of Architecture" Rizzoli, 1984. Pierwsze wydanie pod tytulem: Genius loci - paesaggio, ambiente, architettura", Electa, 1979 6. Paul M. Churchland: "Te Engine of Reason, the Seat of the Soul". A Bradford Book, The MIT Press; Cambridge, Massachusetts; London, England1995,	FOOTNOTES (1) Finally, the work for Synergia '99 was entitled Gdansk Nowe Miasto. Kod Zrodlowy (New Town of Gdansk. The Source Code), the original title being Gdansk Nowe Miasto: Urban Spaces of a District. The authors is the team architektura/dialog STUDIO jacek dominiczak is composed of: Jacek Dominiczak (the head), Katarzyna Moro, Grzegorz Porebski, Magdalena Szarmach, Wojciech Zaborniak, Monika Zawadzka. The method of hidden spatial codes was first formulated in 1989 in the authors paper entitled Wzory planów prostokatnych w miastach (PhD dissertation, Technical University of Gdansk). (2) Paul M. Churchland, The Engine of Reason, the Seat of the Soul. A Bradford Book, The MIT Press; Cambridge, Massachusetts; London, England 1995, Passim (3) Jacek Dominiczak, The Structure Code of Central Ann Arbor. Preliminary Studies for Ann Arbor Compositional Code Book, Research carried out at the University of Michigan under Fulbright’s programme. Ann Arbor 1992. (4) Jacek Dominiczak and Laura Lee, Uncovering Pittsburgh: Architectural Dialogues. Research done at Carnegie Mellon University, Pittsburgh 1995. (5) Christian Norberg-Schulz, Genius Loci. Towards a Phenomenology of Architecture Rizzoli, 1984. First edition entitled: Genius loci – paesaggio, ambiente, architettura, Electa, 1979 Paul M. Churchland, The Engine of Reason, the Seat of the Soul. A Bradford Book, The MIT Press; Cambridge, Massachusetts; London, England 1995, 2

teksty napisane przez jacka dominiczaka opublikowane w internecie:	texts written by jacek dominiczak published on the internet :
diaadetext | teksty zrodlowe architektury dialogicznej	diaadetext | source texts for the dialogic architecture
diaadedot | inne teksty i debaty	diaadedot | other text and debates